Στη Σουηδία οι πολιτικοί δεν σπαταλούν το δημόσιο χρήμα, ούτε έχουν ασυλία

sti souidia oi politikoi den spataloun to dimosio xrima oute exoun asylia

Η Σουηδία θεωρείται εδώ και πολύ καιρό ως φάρος  δημοκρατικής κυβέρνησης και προοδευτικών κοινωνικών πολιτικών. Το σουηδικό πρότυπο κυβέρνησης, η δέσμευσή της για διαφάνεια,  το ανοικτό πνεύμα και η βαθιά αποστροφή στο να απολαμβάνουν οι πολιτικοί, οι δικαστές και οι δημόσιοι υπάλληλοι οποιαδήποτε ειδικά προνόμια ή πλεονεκτήματα, δεν συναντούνται εύκολα. Σε λίγο παραπάνω από 100 χρόνια, η Σουηδία έχει μεταμορφωθεί από μια φτωχή, γεωργική χώρα σε μία από τις πλουσιότερες, πιο κοινωνικά δίκαιες και λιγότερο διεφθαρμένες χώρες του κόσμου, όπου κανείς δεν είναι πάνω από κανέναν άλλο. Το σουηδικό σύστημα αποδεικνύει, ίσως περισσότερο από κάθε άλλο, πώς είναι δυνατή η αλλαγή.

Μπορεί στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες να ακούγεται παράξενο, στη Σουηδία όμως δεν προσφέρουν πολυτέλεια ή προνόμια στους πολιτικούς της. Χωρίς επίσημα αυτοκίνητα ή ιδιωτικούς οδηγούς, οι υπουργοί και οι βουλευτές της Σουηδίας μετακινούνται με λεωφορεία και τρένα, όπως και οι πολίτες. Δεν λαμβάνουν δικαίωμα στην κοινοβουλευτική ασυλία, μπορούν να δικαστούν ενώπιον δικαστηρίου όπως οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο. Δεν έχουν ιδιωτικούς γραμματείς και τα κοινοβουλευτικά γραφεία τους είναι μόλις 8 τ.μ.

sti-souidia-oi-politikoi-den-spataloun-to-dimosio-xrima-oute-exoun-asylia

“Εγώ είμαι αυτός που πληρώνει τους πολιτικούς”, λέει ο Σουηδός πολίτης Joakim Holm. “Και δεν βλέπω κανένα λόγο να τους δώσω πολυτελή ζωή”.

Οι πολιτικοί που τολμούν να δαπανήσουν δημόσια χρήματα για ταξί, αντί να μετακινηθούν με τα μέσα, καταλήγουν στα δελτία. Ακόμη και ο ομιλητής του Κοινοβουλίου χρησιμοποιεί κάρτα για τις δημόσιες συγκοινωνίες. Μόνο ο πρωθυπουργός έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιεί μόνιμα αυτοκίνητο από τις δυνάμεις ασφαλείας.

ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ ΝΑ ΒΑΖΟΥΝ ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΤΟΥΣ ΟΦΕΛΗ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΑΥΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ, ΣΕ ΜΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Η ΟΠΟΙΑ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΟΤΙ Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΣΚΗΘΕΙ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΕΥΠΡΕΠΕΙΑΣ

Οι Σουηδοί βουλευτές ζουν σε μικροσκοπικά διαμερίσματα στην πρωτεύουσα, όπου πλένουν και σιδερώνονται τα ρούχα τους σε κοινόχρηστα πλυντήρια. Αυτό μπορεί για κάποιους να φαίνεται πενιχρό για τέτοιους διακεκριμένους ανθρώπους, αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ καλύτερα από ό,τι ήταν. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας του ’80, όλοι οι κοινοβουλευτικοί κοιμόντουσαν σε καναπέδες στα γραφεία τους.

Οποιαδήποτε επιθυμία να εργαστεί κάποιος στην πολιτική μπορεί να θεωρηθεί ως περίπτωση που απαιτεί ψυχολογική εκτίμηση.

Το παράδειγμα της Σουηδίας υπονομεύει την αντίληψη ότι οι πολιτικοί θα πρέπει να τυγχάνουν καλύτερης μεταχείρισης, κάποιας υψηλότερης κάστας αποτελούμενης από κυρίες και κύριους, οι οποίοι είναι πιο επιφανείς από τον μέσο πολίτη και άρα αξίζουν σχεδόν θεϊκό δικαίωμα σε οφέλη και προνόμια.

Πολιτικοί στη Σουηδία: Πρόκειται για ένα έθνος που αντιμετωπίζει τα μέλη της κυβέρνησης και τους πολιτικούς του εκπροσώπους σαν απλούς πολίτες.

..Μια χώρα χωρίς “σύνδρομο μεγαλομανίας” και άλλους επίσημους τίτλους. Μια κοινωνία που κατάργησε τη χρήση επίσημων αντωνυμίων στη δεκαετία του 1960 και όπου ο καθένας ονομάζεται απλώς “εσύ”. Διότι, σύμφωνα με το σουηδικό σύστημα αξιών, κανείς δεν είναι πάνω από κανέναν άλλο. Ούτε οι πολιτικοί, που πρέπει να ζουν υπό συνθήκες παρόμοιες με την πραγματικότητα των ανθρώπων που τους εκλέγουν.

sti-souidia-oi-politikoi-den-spataloun-to-dimosio-xrima-oute-exoun-asylia

Μια γνωστή δημοσιογράφος είχε δηλώσει το εξής: “Θυμάμαι ακόμα το παράξενο συναίσθημα, σαν να βρίσκομαι μπροστά σε ένα εξωγήινο φαινόμενο όταν είδα τον Σουηδό υπουργό εξωτερικών, ακόμη και τον πρωθυπουργό να σέρνουν καροτσάκι με ψώνια σε ένα σούπερ μάρκετ στη Στοκχόλμη. Ή ο δήμαρχος της Στοκχόλμης να στέκεται σε μια ουρά στη στάση του λεωφορείου. Ή ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου να χρησιμοποιεί το μετρό. Μια κοινωνία εκλέγει πολιτικούς που πρέπει να έρχονται σε επαφή με τις καθημερινές πραγματικότητες και τις δυσκολίες των πολιτών.”

Κανείς δεν αντιμετωπίζεται ως “έντιμος”. Δεν χρησιμοποιείται κανένας τίτλος που θα ανυψώνει έναν πολίτη πάνω από τον άλλο. Όλοι είναι ίσοι.

Μάλιστα, οι πολιτικοί δεν επιτρέπεται να τοποθετούν τα προσωπικά τους συμφέροντα πάνω από εκείνα του λαού, σε μια κοινωνία που αποδεικνύει ότι η πολιτική δύναμη μπορεί να ασκηθεί μέσα στα όρια της ευπρέπειας.

Στο σύστημα δικαιοσύνης, η λογική είναι η ίδια: Κανένας δικαστής δεν έχει το δικαίωμα σε επίσημα αυτοκίνητα, ιδιωτικούς γραμματείς ή προνόμια.

Εκείνοι που είναι εξουσιοδοτημένοι με κάποιο προνόμιο, πρέπει να λογοδοτούν και όλες οι πληροφορίες πρέπει να είναι ελεύθερα διαθέσιμες στο κοινό: Η ίδια η διαφάνεια της πολιτικής εξουσίας, η οποία παρακολουθείται με τον παλαιότερο νόμο περί διαφάνειας στον κόσμο (ένας νόμος που καθιστά και πολιτική διαφθορά σε εθνικό επίπεδο) είναι ένα σπάνιο φαινόμενο στη χώρα. Το 1766, η πρόσβαση του κοινού στα επίσημα κυβερνητικά έγγραφα κατέστη συνταγματικό δικαίωμα για όλους τους πολίτες, το οποίο κατοχυρώνεται σε ειδικό κεφάλαιο του σουηδικού νόμου για την ελευθερία του τύπου. Εδώ να σημειώσουμε ότι στην παγκόσμια κατάταξη, η Ελλάδα φιγουράρει στην 104η θέση, ενώ η Σουηδία στην 40η.

Οποιοσδήποτε μπορεί να διαβάσει τη δήλωση φόρου εισοδήματος του πρωθυπουργού και να ελέγξει τα έξοδα του.

sti-souidia-oi-politikoi-den-spataloun-to-dimosio-xrima-oute-exoun-asylia

Σκάνδαλο Toblerone

Τον Οκτώβριο του 1995, η εφημερίδα Expressen αποκάλυψε ότι η Mona Sahlin είχε χρεώσει πάνω από 50.000 σουηδικές κορώνες για ιδιωτικές δαπάνες στην κάρτα χρέωσης εργασίας, που ήταν μόνο για έξοδα λειτουργίας. Η Mona Sahlin τότε υπηρετούσε ως αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και θεωρήθηκε ως ο βασικός λόγος για την επιτυχία του Ingvar Carlsson ως πρωθυπουργού. Σε συνέντευξη Τύπου παραδέχτηκε ότι είχε χρησιμοποιήσει μια κυβερνητική πιστωτική κάρτα για να αγοράσει πράγματα από το σούπερ μάρκετ. Εξήγησε επίσης ότι απέτυχε να πληρώσει 19 εισιτήρια στάθμευσης και αρκετούς λογαριασμούς στο κέντρο ημερήσιας φροντίδας των παιδιών της.

Αργότερα, ζήτησε συγγνώμη σε μια εφημερίδα της Στοκχόλμης . Η προκαταρκτική έρευνα ξεκίνησε από τον γενικό εισαγγελέα Jan Danielsson, ως αποτέλεσμα των συναλλαγών και έκλεισε στις αρχές του 1996, όταν κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπήρξε παράβαση. Τέλος, πλήρωσε τους λογαριασμούς (και ένα επιπλέον ποσό των 15.000 κορώνων) στο δημόσιο ταμείο. Η διαμάχη μεταγλωττίστηκε ως “υπόθεση Toblerone” λόγω της σοκολάτας Toblerone στη δήλωση πιστωτικών καρτών.