Δυο λόγια με τον Κ. Κουτσαβάκη για τον Μάρκο Βαμβακάρη

Στις 10/5/1905 ήρθε στον κόσμο ο Μάρκος από την Σύρα. Ο άνθρωπος που έμελλε να είναι ο “Πατριάρχης” του ρεμπέτικου, ο πρωταγωνιστής της πειραιώτικης σχολής του ρεμπέτικου και ο θεμελιωτής της εγχώριας λαϊκής μουσικής.

Στα 12 του χρόνια βρέθηκε στο “άσωτο λιμάνι” τον Πειραιά. Εκεί θα βρει προσωρινά στέγη στα Ταμπούρια. Τα πρώτα χρόνια έκανε διάφορες δουλειές να τα βγάλει πέρα. Καρβουνιάρης, λιμενεργάτης, εκδορέας στα σφαγεία. Τα βράδια διασκέδαζε στους τεκέδες ακούγοντας ταξίμια, με πιο αγαπημένα του αυτά του Νίκου Αϊβαλιώτη. Τότε ήταν που αποφάσισε να μάθει μπουζούκι. Παραμένει μέχρι σήμερα ένας από τους καλύτερους αυτοδίδακτους πολλών ειδών.

Παράλληλα γνωρίζει τη πρώτη του σύζυγο. Η σχέση του όμως με τη Ζιγκοάλα οδηγείται γρήγορα σε πολυτάραχο διαζύγιο και η ίδια να διεκδικεί συνεχώς υπέρογκα χρηματικά ποσά. Έτσι αναγκάζεται να αποποιείται τα ίδια του τα τραγούδια και άρα τα πιθανά του κέρδη.Παρ’όλα αυτά είναι η πιο γόνιμή του περίοδος μουσικά.

Με 50 τραγούδια στο ενεργητικό του, ο Βαμβακάρης γίνεται το πρώτο μπουζούκι στην Ελλάδα με ηχογραφημένο επίσημο δίσκο.

Κι’αυτό είναι μόνο η αρχή. “Η Τετράς η ξακουστή του Πειραιώς” σχηματίζεται μαζί με τους Γιώργο Μπάτη, Στράτο Παγιουμτζή και Ανέστη Δελιά, ενώ ο Μάρκος ξεκινά το δικό του κουτούκι στα Άσπρα Χώματα. Και τότε, γράφει την ξακουστή Φραγκοσυριανή.

Η δικτατορία χαλιναγωγεί τον ρέμπελο ήχο των τραγουδιών, μα ο κόσμος συνεχίζει να τον αγκαλιάζει θερμά. Η απήχησή του Μάρκου απογειώνεται, με χαρακτηριστική την συναυλία του στη Θεσσαλονίκη. Εκεί μαζεύονται 50.000 άνθρωποι – γεγονός πρωτοφανές για τον καιρό και το είδος της μουσικής του.´Οσο για τα προσωπικά του, ο ελληνοϊταλικός πόλεμος φέρνει σκαμπανεβάσματα και την απώλεια τόσο της μητέρας όσο και του αδερφού του. Η ζωή όμως του φέρνει τη δεύτερη σύζυγό του, Ευαγγελία με την οποία κάνει οικογένεια.

Σύντομα, παραμορφωτική αρθρίτιδα χτυπά τη πόρτα του τραγουδοποιού. Όταν ορθοποδεί, αναγκάζεται να τραπεί σε φυγή στην επαρχία, αφού το ρεμπέτικο χάνει τη μάχη με το λαϊκό. Τελικά καταφεύγει στη μάνα Σύρο μαζί με τον γιό του Στέλιο και βρίσκει την ζεστή αγκαλιά του κόσμου.

Η τύχη όμως χαμογελά για μια τελευταία φορά στον αείμνηστο ρεμπέτη το 1960

Τα τραγούδια του κυκλοφορούν απο την Columbia με τη βοήθεια του Βασίλη Τσιτσάνη. Για μία δεκαετία, ο Βαμβακάρης και οι ρυθμοί του, γυρνούν στην Ελλάδα.

8 Φεβρουαρίου το 1972 ο αξέχαστος Μάρκος Βαμβακάρης αφήνει την τελευταία του πνοή, λόγω νεφρικής ανεπάρκειας. Οι τελευταίες στιγμές του 66χρονου ρεμπέτη είναι στο Πειραιά. Εκεί έμεινε τα περισσότερα χρόνια της ζωής του και όμως δεν τραγούδησε ποτέ ούτε μισή στροφή για αυτόν..

Για τον αγαπημένο του Βαμβακάρη μας μίλησε ένας ρεμπέτης του σήμερα, ο Κωνσταντίνος Παπαϊωάννου, ή καλύτερα ο Κουτσαβάκης.

-Κώστα τι είναι ο Βαμβακάρης για σένα;

Ο Βαμβακάρης για εμένα είναι όντως ο πατέρας μου στο ρεμπέτικο διότι ήταν αυτός που με έβαλε αυτό το μικρόβιο που έχω από μικρό παιδί με τα τραγούδια του. Μ’ αυτόν μεγάλωσα. Κάθε φορά που πονούσαν ή ήμουν άρρωστος τέλος πάντων θυμάμαι που τον έβαζα από το κινητό μου να ακούω της ηχογραφήσεις του για να ηρεμώ. Ήταν ιαματικός για εμένα. Θεωρώ επίσης ότι όσοι μπαίνουν στον χώρο του ρεμπέτικου πρέπει πρώτα να περάσουν από τον Μάρκο και μετά να μελετήσουν τους υπόλοιπους.

-Θεωρείς ότι έχει αναγνωριστεί η πραγματική αξία του Μάρκου Βαμβακάρη, 116 χρόνια μετά τη γέννησή του;

Δεν μπορείς να αμφισβητήσει κανείς την αξία του Βαμβακάρη. Ήταν ο άνθρωπος που έδωσε ολόκληρο μουσικό όργανο στην Ελλάδα. Το μπουζούκι. Αν δεν υπήρχε ο Μάρκος δεν θα είχε ο Έλληνας μπουζούκι. Το υπόλοιπο έργο του είναι περιττό να το αναφέρω όταν ένας άνθρωπος έχει δώσει σε μια χώρα ένα ολόκληρο μουσικό όργανο για να έρχονται οι τουρίστες μετά από έναν αιώνα και να το θαυμάζουν. Τι άλλο να πεις μετά από αυτό; Για το ότι χάρη σ’ αυτόν βγάζει κόσμος και κοσμακης λεφτά από τα τραγούδια του; Μέχρι κι εγώ σήμερα ένας νέος παίζω τα τραγούδια του και πληρώνομαι από τα μαγαζιά. Τι δύναμη μπορεί να έχει ένας άνθρωπος για να καταφέρει τέτοια πράγματα και άλλα πολλά …

– Ποια τραγούδια του ξεχωρίζεις;

Από τις πιο δύσκολες ερωτήσεις που μου κάνουν. Αλλά θα σας αναφέρω 3 τραγούδια του . Το “Ψεύτικος είναι ο Ντουνιάς” το οποίο είναι από τα πρώτα που με έκαναν ρεμπέτη αλλά και να φιλοσοφώ την ζωή , αν ακούσεις στίχους θα καταλάβεις. Δεύτερο τραγούδι θα πω το “Ο μαστούρας” γιατί εκεί ο τύπος εκθέτει τον εαυτό του για να παρουσιάσει την αλήθεια χωρίς να τον νοιάζει ο κόσμος τι θα πει , είναι αρκετά τολμηρό να βγάζεις τέτοια τραγούδια. Και τρίτο θα πω το “Ήμουνα μάγκας μια φορά”  το οποίο μου θυμίζει και τον Αγάθωνα που το λέγαμε μαζί διότι ήμασταν άρρωστοι ΜΑΡΚΟμανείς!

-Εσύ προσωπικά έχεις επηρεαστεί από τον Μάρκο Βαμβακάρη και αν ναι, σε τι βαθμό;

Σίγουρα έχω επηρεαστεί. Ακόμα και τα τραγούδια που βγάζω εγώ σήμερα έχουν ένα χρώμα από ΜΆΡΚΟ άμα τα παρατηρήσεις. Και γενικά ταυτίζομαι και στην ζωή μου μαζί του.

-Αν είχες την ευκαιρία να τον συναντήσεις τι θα ήθελες να του πεις;

Είχα την τιμή να συναντήσω πρόσφατα τυχαία τον γιό ενός από τα αδέρφια του στην Σαλαμίνα και ήδη ανατρίχιασα Μ αυτά που συζητήσαμε . Αν έβλεπα τον ίδιο θεωρώ πως θα τον κερνούσα έναν αργυλεδακι, όχι σαν αυτά τα μοντέρνα που κάνουν σήμερα, και μετά θα παίζαμε τα ντουζένια του . Από εκεί και πέρα δεν χρειάζεται να πούμε κάτι …

– Πες μας ένα δίστιχο/τετράστιχο για τον Μάρκο Βαμβακάρη

“Από το ντέρτι το πολύ θολώνει το μυαλό μου
Και η καρδιά μου η δύστυχη σπαράζει απ’ τον καημό μου”

Αυτό είναι ένας δικός του στίχος που θέλω να σημειωθεί για να καταλάβει ο κόσμος ότι ο Βαμβακάρης εκπροσωπούσε τον λαϊκό κόσμο αλλά και αυτόν που έχει ζήσει σε πόνο και δυσκολίες. Και άμα ακούσεις στο τραγούδι του να το λέει θα το νιώσεις στο πετσί σου . Αυτός ήταν ο Μάρκος …