STORIES

Η “Συννεφιασμένη Κυριακή” που μάτωσε την καρδιά του Τσιτσάνη

Η πιο καθοριστική Κυριακή της Νεότερης ελληνικής Ιστορίας, αναμφίβολα είναι αυτή που υπέγραψε ο Τσιτσάνης. Μέσα σε λίγα λεπτά, ο Τσιτσάνης αποτύπωσε όλες τις κακουχίες που περνούσαν οι Έλληνες και οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης, κατά την διάρκεια της γερμανικής κατοχής.

«Τη Συννεφιασμένη Κυριακή την έγραψα με αφορμή ένα από τα τραγικά περιστατικά που συνέβαιναν τότε στον τόπο μας, με την πείνα, τη δυστυχία, το φόβο, την καταπίεση, τις συλλήψεις, τις εκτελέσεις. Το υλικό που μου ενέπνευσε τους στίχους, μου ενέπνευσε και τη μελωδία. Βγήκε μέσα από τη συννεφιά της κατοχής, από την απελπισία που μας έδερνε όλους μας – τότε που όλα τα επισκίαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά. Ήταν εκείνα τα καταραμένα Χριστούγεννα της κατοχής. Γύριζα από την ταβέρνα χαράματα και πάνω στο παγωμένο χιόνι ήταν ακόμη ζεστό το παγωμένο αίμα κάποιου σκοτωμένου παλικαριού έξω από το σπίτι μου.

Ήθελα να φωνάξω για τη μαύρη απελπισία, αλλά συγχρόνως και για την υπερηφάνεια του λαού μας που δε σηκώνει χαλινάρι και σκλαβιά. Η Συννεφιασμένη Κυριακή δεν είναι μόνο ένα περιστατικό της κατοχής, αλλά κλείνει μέσα της όλη την τραγική εκείνη περίοδο. Ό,τι είχα μέσα μου και ό,τι έκρυβα από τα θλιβερά γεγονότα που ζούσα τα είπα με το τραγούδι μου αυτό. Το είχα έτοιμο από τότε, με αρχικό τίτλο Ματωμένη Κυριακή, διότι εκείνη τη βαριά χειμωνιάτικη νύχτα Κυριακή είδα με τα μάτια μου το θάνατο ενός παλικαριού. Μάτωσε η καρδιά μου κι εγώ με τη σειρά μου μάτωσα το τραγούδι το γραμμοφώνησα το 1948, αφού βασανίστηκα περίπου ένα χρόνο, επειδή μια λέξη έλειπε από το κουπλέ. Αισθάνθηκα και δεν το κρύβω, μια ιδιαίτερη υπερηφάνεια που αμέσως κατέκτησε τον κόσμο…»

Ο Βασίλης Τσιτσάνης στο μαγαζί του (ουζερί Τσιτσάνης),το 1981 στη Θεσσαλονίκη.
Ο Βασίλης Τσιτσάνης στο μαγαζί του (ουζερί Τσιτσάνης), το 1981 στη Θεσσαλονίκη.

Το πιο θλιμμένο ζεϊμπέκικο που έχει ακουστεί ποτέ, ήδη από τις πρώτες του νότες του “ματώνει την καρδιά”.

Χρειάστηκε μια πενταετία για να ολοκληρωθεί (από το 1943 έως το 1948) επειδή δεν του έβγαινε του Τσιτσάνη. Όπως είπε και ο ίδιος αργότερα, “την πιο μεγάλη κούραση και στενοχώρια μού έδωσε η ‘Συννεφιασμένη Κυριακή’. Δεν μπορούσα να βρω μια επαναληπτική λέξη τρισύλλαβο. Τελικά η λέξη βγήκε από το ίδιο το κείμενο: ‘που έχει πάντα συννεφιά – συννεφιά’. Η υπογραμμισμένη λέξη είναι η ζητούμενη. Κάθε άλλη αντ’ αυτής ήταν αρνητική μουσικώς.”

Έντεκα χρόνια αργότερα, το 1959,

..η ‘Συννεφιασμένη Κυριακή’ γίνεται ταινία από τον Γιώργο Ζερβουλάκο, με τον τίτλο ‘Για το ψωμί και τον έρωτα’, και πρωταγωνιστές τη Δάφνη Σκούρα και τον Μιχάλη Νικολινάκο. Ο Τσιτσάνης γράφει ακόμα δύο τραγούδια με ερμηνεύτρια τη Λάουρα. Η “θλιμμένη Κυριακή” (Gloomy Sunday) του Ούγγρου συνθέτη Rezso Seress αποτέλεσε πηγή έμπνευση για τον τίτλο της “Συννεφιασμένης Κυριακής” για τον Τσιτσάνη. Σύμφωνα με εκείνον, ο αρχικός τίτλος, ήταν “Ματωμένη Κυριακή” λόγω του ότι γράφτηκε κατά την περίοδο της γερμανικής κατοχής.

 

Ηλέκτρα Φακιολά

 

Tags:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *