Bob Marley: Ο βίος και η πολιτεία ενός παγκοσμίου συμβόλου

bob marley o vios kai h politeia enos pagkosmiou symvolou

Ο Bob Marley, αποτελεί παγκόσμιο σύμβολο της ρέγκε κουλτούρας και φιλοσοφίας. Στην σύντομη χρονικά ζωή του, “έντυσε” μουσικά και στιχουργικά τον Ρασταφαριανισμό και άφησε πίσω του ένα τεράστιο κληροδότημα σε όλο τον κόσμο. Ζει μέσα από τα δεκάδες τραγούδια που έγραψε και συνέθεσε. Θάφτηκε μαζί με την κιθάρα του, μια μπάλα ποδοσφαίρου, ένα κλαδί κάνναβης, το αγαπημένο του δαχτυλίδι και την Βίβλο.

Γεννήθηκε ως Ρόμπερτ “Μπομπ” Νέστα Μάρλεϊ

bob marley o vios kai h politeia enos pagkosmiou symvolou

Πατέρας ήταν ο Norval Marley και μητέρα του η Cedella Booker. Ο Norval ήταν ένας λευκός Τζαμαϊκανός με αγγλική καταγωγή, ενώ η σύζυγος, η Cedella ήταν μια μαύρη κοπέλα. Είχαν αρχικά προγραμματίσει να παντρευτούν, ωστόσο ο Norval άφησε πίσω του την Cedella και τον Bob Marley στο Kingstone της Τζαμάικα. Ο Νοrval πέθανε το 1995 αφού είδε τον γιο του μόνο μια φορά. Αυτό οδήγησε την Cedella να αναθρέψει μόνη της τον Μπομπ.

Ο Μάρλεϊ ήταν θύμα ρατσισμού στην παιδική του ηλικία λόγω της ανάμεικτης καταγωγής του και ήρθε αντιμέτωπος με ερωτήσεις για την φυλετική του ταυτότητα κατά τη διάρκεια της ζωής του. Κάποτε δήλωσε:

“Δεν είμαι προκατειλημμένος απέναντι του. Ο πατέρας μου ήταν λευκός και η μητέρα μου μαύρη. Με φωνάζουν μιγά ή κάπως έτσι. Δεν είμαι σε καμία πλευρά. Ούτε στην μαύρη, ούτε στην λευκή. Είμαι στου Θεού την πλευρά, Αυτού που με έπλασε και με έκανε να προέρχομαι από την μαύρη και την λευκή.”

Ο Bob Marley ήξερε σαφώς τι ήθελε στη ζωή. Πριν γιορτάσει τα δεκαοκτώ του, είχε ήδη αποτολμήσει στην καριέρα τραγουδιού με τους τρεις φίλους του, Bunny, Tosh, και peter. Η ομάδα σχημάτισε μια μπάντα, γνωστή ως Wailers, το 1963. Στα 21 του, ο Marley παντρεύτηκε τη Rita Marley τον Φεβρουάριο του 1966. Από το γάμο αυτό ο Bob Marley εισήχθη στους διάσημους Rastafarians. Το 1969, ο Bob μαζί με τους τρεις φίλους του, Bunny, Tosh, και Peter είχαν αγκαλιάσει πλήρως τον Ρασταφαριανισμό. Ο Ρασταφιανισμός, όπως πιστεύουν, είναι μια θρησκεία στην οποία ο Θεός αναφέρεται ως Jah.

Η θρησκεία τάσσεται υπέρ του καπνίσματος κάνναβης και του σοσιαλισμού. Η μπάντα, η Wailers, πήγε μπροστά και έκανε μερικές από τις καλύτερες συνεργασίες με ανθρώπους όπως τον Lee Scratch Perry, δημιουργώντας έτσι κομμάτια όπως το Soul Rebel, το Small Ax, 400 Υears και το Duppy Conqueror. Ωστόσο, τα πράγματα δεν λειτούργησαν ξεκάθαρα από τότε που ο Lee κυκλοφόρησε τα άλμπουμ στην Αγγλία, ισχυριζόμενος ότι τα τραγούδια ήταν του και έτσι η συνεργασία κατέληξε πικρά.

bob marley o vios kai h politeia enos pagkosmiou symvolou

Το πρώτο τους άλμπουμ στο Blackwell ήταν γνωστό ως Catch a fire. Ακολούθησε αργότερα το δεύτερο άλμπουμ “Burnin”. Το δεύτερο άλμπουμ αποτελείται από λευκώματα όπως το “Get Up Stand Up”. Το άλλο τραγούδι, “I Shot a Sheriff”, έφτασε στην κορυφή των μουσικών διαγραμμάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Παρά αυτό το επίτευγμα, η μπάντα Wailers χωρίστηκε καθώς ο Tosh και ο Peter πήγαν να δουλέψουν σόλο.

Η διάσπαση αυτή οδήγησε στο σχηματισμό της μπάντας Bob and Wailers όπου η σύζυγος του Marley συμμετάσχε ως εφεδρική τραγουδίστρια. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, παρήγαγαν μερικά καινοτόμα άλμπουμ όπως “Rastaman Vibration” και “Natty Dread”.

Το 1976, η Τζαμάικα βίωσε πολιτική βία. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, επιχειρήθηκε δολοφονία στον Bob Marley. Λόγω της ανασφάλειας, ο Marley έφυγε από την Τζαμάικα για την Αγγλία για μια περίοδο δύο ετών. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Αγγλία, παρήγαγε το λεύκωμα “Exodu”. Το άλμπουμ πήγε στην κορυφή των βρετανικών διαγραμμάτων για 56 ολόκληρες εβδομάδες. Παράλληλα κυκλοφόρησε ένα άλμπουμ γνωστό ως “Kaya”. Λόγω της μουσικής του επιτυχίας, η μουσική Reggae εισήχθη σταδιακά στη δυτική κουλτούρα.

Το 1977 είχε μια μεγάλη πληγή στο δάκτυλο του ποδιού του (ο ίδιος υποστήριζε ότι προήλθε από τραύμα από το ποδόσφαιρο), που δεν μπορούσε να θεραπεύσει ακόμη και μετά από φαρμακευτική αγωγή. Μετά τη διάγνωση, διαπιστώθηκε ότι είναι καρκίνος. Αρνήθηκε τον ακρωτηριασμό, αναφέροντας ότι η επέμβαση θα επηρέαζε τον χορό του και σύμφωνα με την πίστη των Ρασταφαριανών πως το σώμα πρέπει να είναι «ολόκληρο»:

Rasta no abide amputation. I don’t allow a man to be dismantled.
(Οι Ρασταφαριανοί δεν κάνουν ακρωτηριασμούς. Δεν επιτρέπω σε κανένα να είναι διαμελισμένος)

Ο καρκίνος εξαπλώθηκε με μεταστάσεις στον εγκέφαλο, τους πνεύμονες, το ήπαρ (συκώτι) και στο στομάχι του Μάρλεϊ. Μετά την εμφάνιση του σε δύο σόου στο Madison Square Garden στα πλαίσια της φθινοπωρινής του περιοδείας (Uprising Tour), λιποθύμησε ενώ έκανε τζόκιν στο Σέντραλ Παρκ της Νέα Υόρκης. Το υπόλοιπο της περιοδείας του ακυρώθηκε διαδοχικά.

Ο Μπομπ Μάρλεϊ έπαιξε την τελευταία του συναυλία στο Stanley Theater στο Πίτσμπουργκ της Πενσυλβάνιας στις 23 Σεπτεμβρίου 1980. Η ζωντανή εκτέλεση του “Redemption Song” στο Songs of Freedom ηχογραφήθηκε σε εκείνο το σόου. Μετέπειτα ο Μάρλεϊ αναζήτησε βοήθεια από τον ειδικευμένο Γερμανό (από το Μόναχο) Josef Issels αλλά ο καρκίνος του είχε ήδη προχωρήσει στο τελικό του στάδιο.

bob marley o vios kai h politeia enos pagkosmiou symvolou

Καθώς επέστρεφε από την Γερμανία στο σπίτι του στη Τζαμάικα για τις τελευταίες του μέρες, ο Μάρλεϊ χρειάστηκε να προσγειωθεί στο Μαϊάμι για άμεση ιατρική περίθαλψη. Πέθανε στο νοσοκομείο Cedars of Lebanon στο Μαιάμι της Φλόριντα το πρωί της 11ης Μαΐου 1981 σε ηλικία 36 χρονών. Η εξάπλωση του μελανώματος στους πνεύμονες και τον εγκέφαλο του προκάλεσε το θάνατο.

Τα τελευταία του λόγια στον γιο του Ziggy ήταν «Money can’t buy life» («Τα λεφτά δεν αγοράζουν τη ζωή»). Έγινε δημόσια κηδεία στη Τζαμάικα, που συνδύαζε στοιχεία από την Αιθιοπική Ορθόδοξη Εκκλησία και την παράδοση του Ρασταφαριανισμού.

Αποτεφρώθηκε κοντά στο πατρικό του μαζί με την κιθάρα του (Gibson Les Paul), μια ποδοσφαιρική μπάλα, ένα μεγάλο κλαδί κάνναβης, ένα δαχτυλίδι που φορούσε καθημερινά (δώρο του πρίγκιπα της Αιθιοπίας Asfa Wossen, μεγαλύτερου γιου του Χαϊλέ Σελασιέ Α’) και μια Βίβλο.

Η μουσική του Μπομπ Μάρλεϊ απέκτησε ολοένα και μεγαλύτερη δημοτικότητα μετά το θάνατό του. Παραμένει δημοφιλής και γνωστός ανά τον κόσμο, ιδιαιτέρως στην Αφρική. Ο Μάρλεϊ εντάχθηκε στο Rock and Roll Hall of Fame το 1994. Το περιοδικό Time επέλεξε το άλμπουμ Exodus ως το καλύτερο άλμπουμ του 20ου αιώνα.

Το 2001, τον χρόνο που κέρδισε το “Βραβεία Γκράμι για Συνολική Προσφορά”, ένα ντοκιμαντέρ για τη ζωή του, το Rebel Music, προτάθηκε για το καλύτερο Μουσικό Ντοκιμαντέρ στα Grammys. Με την συμμετοχή της Rita, των Wailers, των παιδιών, των ερωμένων του, αλλά και πολλές φορές με τα ίδια του τα λόγια γίνεται η εξιστόρηση της ζωής του.

bob marley o vios kai h politeia enos pagkosmiou symvolou

Το 2004 μια επανεκτέλεση του “Three Little Birds” από τους Ziggy Marley και Sean Paul χρησιμοποιήθηκε στην ταινία “Shark Tale” (Καρχαριομάχος).

Το καλοκαίρι του 2006 στη Νέα Υόρκη μετονομάστηκε ένα τμήμα της οδού “Church Avenue”, από την “Remsen Avenue” μέχρι την “East 98th Street” στο East Flatbush του Brooklyn σε “Bob Marley Blvd”.

Το 2007 στη ταινία “I Am Legend” (Ζωντανός Θρύλος) με πρωταγωνιστή τον Γουίλ Σμιθ που υποδύεται έναν επιζώντα από θανατηφόρο ιό που σχεδόν αφάνισε την ανθρωπότητα, ο χαρακτήρας του Will, Δρ. Robert Neville, κατονομάζει τον Μπομπ Μάρλεϊ ως την κύρια επιρροή στη φιλοσοφία της ζωής του. Ο σεβασμός του Neville προς τον Μάρλεϊ προέρχεται από την άποψη του πως την βία και τον ρατσισμό μπορείς να τα πολεμήσεις με μουσική και αγάπη.

Ο Δρ. Robert Neville τραγουδά τους στίχους του “Three Little Birds” και “I Shot The Sheriff” στην ταινία, ενδιάμεσα ακούγεται το “Stir It Up” ενώ το “Redemption Song” χρησιμοποιήθηκε στους τίτλους τέλους.